. : PRENESENO SEĆANJE - Porodični foto-albumi iz kolekcija Muzeja primenjene umetnosti : .

Preneseno sećanje
Porodični foto-albumi iz kolekcija Muzeja primenjene umetnosti

17 maj - 17. jun 2008.


Izložba Porodični foto-albumi iz kolekcija Muzeja primenjene umetnosti koncipirana je kao jedna u nizu tematskih izložbi na kojima se predstavljaju muzejske zbirke. Izložba se sastoji od predmeta iz druge polovine 19. i prve polovine 20. veka koji se čuvaju u kolekcijama foto-albuma MPU. Pojava foto-albuma, kao i same fotografije, usko je vezana za uspon građanske klase, i u velikoj meri uslovljena  promenama u strukturi porodice i građanskog enterijera 19. veka.

O pojavi albuma za fotografije u Srbiji nema pouzdanih podataka. Gotovo sa sigurnošću se jedino može reći da nisu izrađivani u domaćim knjigovezačkim radionicama, već su uvoženi iz inostranstva, najviše iz Nemačke i Austro-ugarske. O tome svedoče i albumi iz kolekcije MPU, koji pripadaju poznatim tipovima masovno proizvođenim tokom druge polovine 19. veka u ovim sredinama.

Kolekcija albuma za fotografije MPU sadrži 37 predmeta, nastalih u periodu od 1860. do 1940. godine. Među njima je značajan broj onih čije je poreklo poznato i koji su sačuvani kao celine, u potpunosti ili najvećim delom sa originalnim izborom i rasporedom fotografija, poput albuma koji su pripadali poznatim istorijskim ličnostima - Svetozaru Miletiću, Anastasu Jovanoviću, Marku Ristiću, ili više ili manje poznatim građanskim porodicama - Predić, Jakovljević, Petrović, Antula, Zorić, Smederevac i Vladarski. 

Album za fotografije 19. veka, sačinjen prvenstveno od porodičnih portreta, bio je oblikovan kao vizuelna genealogija porodice. Opremljen kao monumentalni kodeks, sa raskošnim povezom i dekorisanim stranicama, foto-album je predstavljao reprezentativnu porodičnu memorabiliju, koja je bila deo privatne kolekcije, vredan eksponat kućnog muzeja. Struktura  albuma za fotografije 19. veka, formiranog prvenstveno od portreta članova uže porodice – oca, majke i dece, zatim portreta rođaka i prijatelja, bila je od početka usmerena na građenje identiteta moderne porodice, kao osnovnog jezgra građanskog društva. Ova celina postala je jedan od najistrajnijih oblika čuvanja porodičnog sećanja, koja povezuje različite generacije zajedničkim pamćenjem, formirajući zajednički, porodični identitet.

Albumi za fotografije 20. veka umnogome se razlikuju od onih iz prethodnog stoleća. U skladu s novim vrednostima koje je donela era modernosti, njihova struktura je utemeljena  na principima prolaznosti i promenjivosti, a ne stabilnosti i trajnosti kao u 19. veku. Porodične albume 20. veka ne čine statični portreti članova porodice, rođaka i prijatelja, već najvećim delom snimci koji beleže trenutke iz svakodnevnog života, dinamiku dešavanja. Oni nisu fokusirani na unutrašnjost porodičnog doma, već na spoljašnji svet, dvorište, ulicu, reku, banjski ili morski predeo, u kome se odvijaju akcije i poduhvati poput klizanja, planinarenja, šetnji, izleta, kupanja na plaži.

Izložbu prati publikacija - katalog, s kraćom studijom, ilustracijama i kataloškim delom.


Autor izložbe: Jelena Perać, kustos u Odseku za fotografiju i primenjenu grafiku MPU